شبکه فاضلاب به مقاومت شیمیایی، شیب خط و دوام در خاک مرطوب نیاز دارد. محصول فاضلاب و QC در صفحات جداگانه.
اول مشخص کنید خط ثقلی است یا تحت فشار
این تفکیک، کل منطق انتخاب لوله را عوض می‌کند و اگر در ابتدا روشن نشود، سفارش اشتباه از آب درمی‌آید. در شبکه ثقلی، آب با شیب حرکت می‌کند و لوله عملاً فشار داخلی ندارد؛ آنچه لوله باید تحمل کند بار خاک و ترافیک از بیرون است، یعنی معیار انتخاب سفتی حلقوی است نه کلاس فشار. در خط پمپاژ فاضلاب (رایزینگ‌ماین) برعکس، لوله تحت فشار کار می‌کند و معیار همان PN و SDR خطوط آبرسانی است، با احتیاط بیشتر برای ضربه ناشی از قطع پمپ.
شبکه ثقلی: شیب و سرعت خودشویی
شیب خط را نمی‌توان صرفاً برای کم کردن عمق حفاری کاهش داد. اگر سرعت جریان از حد معینی پایینتر بیاید، ذرات جامد ته‌نشین می‌شوند و خط به‌تدریج گرفته میشود. معیار متعارف طراحی، حفظ سرعت خودشویی در حدود ۰٫۶ تا ۰٫۷ متر بر ثانیه در دبی طراحی است. در مقابل، شیب بیش از حد هم مطلوب نیست چون جریان را از حالت پر بیرون می‌برد و بو و خوردگی سازههای پایین‌دست را بیشتر می‌کند.
مزیت واقعی پلی اتیلن در فاضلاب: خوردگی و نفوذ
دو مسئله همیشگی شبکه فاضلاب، خوردگی بیولوژیکی و نشت دوطرفه است. گاز سولفید هیدروژن که در فاضلاب ساکن تولید میشود، در تاج لوله به اسید تبدیل میشود و سازههای سیمانی را می‌خورد؛ پلی اتیلن در برابر این مکانیزم بیاثر است. مسئله دوم، ورود آب زیرزمینی از درز اتصالات به داخل شبکه است که ظرفیت تصفیهخانه را بیهوده پر می‌کند. در خط جوشی پلی اتیلن، درزی برای نفوذ وجود ندارد — کل خط یک قطعه پیوسته است.
نشست خاک و اتصال به سازه بتنی
پلی اتیلن لوله‌ای انعطاف‌پذیر است و با خاک اطرافش همکاری می‌کند؛ یعنی کیفیت بستر و تراکم خاک کناری به اندازه خود لوله در عملکرد خط مؤثر است. نقطه حساس، محل ورود لوله به منهول یا حوضچه بتنی است: سازه بتنی نشست نمی‌کند و لوله می‌کند، پس این محل باید با واشر آب‌بند و قطعه ارتجاعی اجرا شود تا تنش برشی در تاج لوله جمع نشود.
مقاومت شیمیایی در فاضلاب صنعتی
پلی اتیلن در برابر اسیدها، بازها، نمک‌ها و پساب خانگی مقاوم است. آنچه باید بررسی شود پساب صنعتی است: حلال‌های آروماتیک و هیدروکربن‌ها می‌توانند باعث تورم جداره شوند و دمای بالای پساب کارخانه، فشار مجاز را کاهش می‌دهد. برای این خطوط، ترکیب و دمای واقعی پساب باید پیش از انتخاب لوله بررسی شود.
ملاحظات طراحی
- مقاومت شیمیایی
- شیب و سرعت خودترمیزی
- اتصالات جوشی
سوالات متداول
- برای شبکه فاضلاب ثقلی چه SDR ای مناسب است؟
- در خط ثقلی، معیار فشار داخلی نیست؛ توان تحمل بار خارجی است. SDR پایینتر یعنی جداره ضخیمتر و سفتی حلقوی بیشتر، که برای عمق دفن زیاد یا بار ترافیکی لازم میشود. عدد نهایی از عمق دفن، نوع خاک و بار سطحی همان پروژه میآید.
- آیا لوله پلی اتیلن با سولفید هیدروژن خراب میشود؟
- خیر. خوردگی ناشی از H2S مشکل سازههای سیمانی و فلزی است. پلی اتیلن در برابر این مکانیزم بیاثر است و همین یکی از دلایل اصلی استفاده از آن در بازسازی شبکههای فاضلاب فرسوده است.
- فاضلاب و زهکشی یک چیزند؟
- نه. فاضلاب جریان بهداشتی یا صنعتی است و باید به تصفیهخانه برود؛ زهکشی هدایت آب سطحی و رواناب است. معیارهای طراحی، شیب، و مقررات تخلیه این دو کاملاً متفاوت است و نباید در یک شبکه ترکیب شوند.
- خط پمپاژ فاضلاب با خط آبرسانی چه فرقی دارد؟
- از نظر انتخاب کلاس فشار مشابه است، اما دو تفاوت دارد: قطع و وصل مکرر پمپ، خط را بیشتر در معرض ضربه قوچ میگذارد؛ و سیال حاوی جامدات است، پس حداقل سرعت جریان باید حفظ شود تا تهنشینی رخ ندهد.