هر آزمون با روش و استاندارد مرجع مشخص گزارش می‌شود — و این تفکیک مهم است: استاندارد محصول می‌گوید لوله باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد، استاندارد روش می‌گوید آن ویژگی را چطور اندازه بگیریم. آزمایشگاه با دسته دوم کار می‌کند.
دو دسته استاندارد که با هم اشتباه می‌شوند
استاندارد محصول در برابر استاندارد روش آزمون
| استاندارد محصول | مثل INSO 14427-2 برای آبرسانی یا INSO 11223 برای گاز. تعیین می‌کند لوله باید چه ابعاد، چه مقاومتی و چه علامت‌گذاری‌ای داشته باشد. مبنای پروانه علامت استاندارد همین است — برای آبرسانی اجباری و برای گاز تشویقی. |
|---|---|
| استاندارد روش آزمون | مثل ISO 1167 برای فشار داخلی یا ISO 1133 برای MFR. تعیین می‌کند آن ویژگی با چه دستگاه، چه شرایطی و چه محاسبه‌ای اندازه‌گیری شود. گزارش آزمون به این‌ها استناد می‌کند. |
یک گزارش آزمون معتبر باید شماره استاندارد روش را ذکر کند، نه فقط نام آزمون را.
مراجعی که آزمایشگاه به آن‌ها کار می‌کند
آزمون‌های آزمایشگاه به استانداردهای ملی ایران (INSO و ISIRI) و معادل‌های بین‌المللی ISO و در یک مورد EN استناد می‌کنند. در بیشتر موارد استاندارد ملی، برگردان همان استاندارد ISO است و هر دو شماره در گزارش می‌آید — مثلاً INSO 6980-1 و ISO 1133-1 برای MFR.
| محصول | عنوان آزمون | محدوده کاربرد | روش آزمون (مرجع) |
|---|---|---|---|
| لوله و اتصالات پلیمری، قطر ۱۶ تا ۶۳۰ میلی‌متر | اندازه‌گیری ابعاد | قطر خارجی تا ۸۵۰ میلی‌متر، ضخامت تا ۱۰۰ میلی‌متر | INSO 2412ISO 3126 |
| تعیین خواص کششی | تا ۲۰ کیلونیوتن، سرعت ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌متر بر دقیقه | INSO 17140-1INSO 17140-3ISO 6259-1ISO 6259-3 | |
| تعیین مقاومت در برابر فشار داخلی | تا ۱۰۰ بار | ISIRI 12181-1ISIRI 12181-2ISO 1167-1ISO 1167-2 | |
| اندازه‌گیری برگشت طولی | — | INSO 17614ISO 2505 | |
| تعیین سفتی حلقوی | تا ۹۰۰ کیلوگرم‌نیرو | INSO 11436ISO 9969 | |
| اندازه‌گیری نرخ جریان جرمی مذاب (MFR) | — | INSO 6980-1ISO 1133-1 | |
| تعیین زمان القای اکسایش (OIT) | تا ۲۳۲ درجه سانتی‌گراد | INSO 7186-6ISO 11357-6 | |
| تعیین چگالی پلاستیک‌های غیراسفنجی (روش A) | چگالی ۰٫۷۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب و بالاتر | INSO 7090-1 (Method A)ISO 1183-1 | |
| تعیین مقاومت ضربه‌ای به روش شارپی | تا ۱۵ ژول | ISIRI 12828-1ISIRI 12828-2ISO 9854-1ISO 9854-2 | |
| لوله‌های پلی اتیلنی | اندازه‌گیری مقدار دوده | — | INSO 19990ISO 6964 |
| بررسی چگونگی پراکنش دوده | — | INSO 20059ISO 18553 | |
| بررسی حساسیت در برابر ترک‌خوردگی ناشی از تنش محیطی در اتصالات نوع فرورونده | — | ISIRI 8988ISO 8796 | |
| لوله‌های پلی وینیل کلراید سخت (PVC-U) | تعیین مقاومت در برابر ضربه با سقوط وزنه به روش ساعت‌گرد | قطر خارجی تا ۲۵۰ میلی‌متر، ارتفاع تا ۲ متر، دمای صفر درجه | INSO 22996ISO 3127 |
| تعیین دمای نرمی ویکات | — | INSO 6982ISO 2507 | |
| مقاومت در برابر دی‌کلرومتان (DCMT) | — | ISIRI 10609EN 580 | |
| تعیین خاکستر | — | ISIRI 10237-5 |
چرا دو شماره برای یک آزمون
وقتی در جدول دو یا چند شماره کنار هم می‌بینید، معمولاً یکی استاندارد ملی و دیگری معادل بین‌المللی است، یا آزمون در چند بخش منتشر شده. مثلاً مقاومت در برابر فشار داخلی دو بخش دارد: ISO 1167-1 روش کلی و ISO 1167-2 مخصوص لوله. هر دو در گزارش می‌آیند.