انتشار:
در خط پلی‌اتیلن، اتصال نقطه ضعف طبیعی شبکه است. لوله خودش کم‌مسئله است؛ آنچه خراب میشود معمولاً جوش است. دو روش استاندارد وجود دارد — بات فیوژن و الکتروفیوژن — و انتخاب بین آن‌ها را قطر، دسترسی و مشخصات پروژه تعیین می‌کند، نه سلیقه پیمانکار.
کدام روش، کجا
مقایسه دو روش
| بات فیوژن | اتصال مستقیم دو سر لوله؛ بدون اتصال واسط |
|---|---|
| الکتروفیوژن | اتصال سوکتی با سیم‌پیچ داخلی؛ نیازمند فیتینگ |
| قطر کوچک و فضای بسته | الکتروفیوژن عملی‌تر است |
| قطر بزرگ و خط مستقیم | بات فیوژن اقتصادی‌تر است |
| گازرسانی | الکتروفیوژن روش مورد تأکید مشخصات گاز |
جوش لب به لب (بات فیوژن)
مطابق INSO 18648، دو سر لوله تمیز، مهار و رنده می‌شوند تا کاملاً هم‌محور و تخت شوند، سپس روی صفحه گرم‌کن تا دمای تعیین‌شده گرم و بلافاصله تحت فشار به هم فشرده می‌شوند و تحت همان فشار خنک می‌شوند. ترتیب مراحل — تمیزکاری، مهار، رنده، هم‌محوری، ذوب، اتصال، خنککاری — قابل جابه‌جایی نیست.
سه خطایی که بیشترین جوش را خراب می‌کند
- خنککاری زودهنگام: باز کردن مهار پیش از پایان زمان خنککاری، اتصالی می‌سازد که ظاهر سالم دارد ولی مقاومت کامل ندارد
- آلودگی سطح: خاک، چربی یا رطوبت روی سطح رنده‌شده، پیوند مولکولی را مختل می‌کند — حتی اثر دست
- ناهممحوری: اختلاف ارتفاع دو سر لوله باعث توزیع نامتقارن فشار و ضخامت ناهمگن لبه جوش میشود
جوش الکتروفیوژن
در الکتروفیوژن، دو سر لوله داخل اتصال سوکتی با سیم‌پیچ فلزی قرار می‌گیرند و با عبور جریان، ناحیه تماس ذوب میشود و پس از خنک‌شدن اتصال دائم شکل می‌گیرد. تراشیدن لایه اکسید سطح لوله پیش از جازدن الزامی است؛ بدون آن، سطح اکسیدشده مانع پیوند میشود. در پروژه‌های گازرسانی این روش مورد تأکید شرکت ملی گاز است.
بازرسی کیفیت جوش
- تأیید صلاحیت جوشکار و دستورالعمل جوش پیش از شروع کار
- ثبت پارامترهای هر جوش: دما، فشار، زمان ذوب و زمان خنککاری
- بازرسی ظاهری لبه جوش — تقارن، یکنواختی و نبود ترک
- آزمون‌های غیرمخرب یا مخرب نمونه‌ای در پروژه‌های حساس
- آزمون فشار خط پیش از پوشاندن ترانشه
آزمایشگاه بوکان پایپ آزمون روی نمونه لوله و اتصال انجام می‌دهد و از سال ۱۳۹۰ اعتبارنامه ISO/IEC 17025 دارد. دامنه آزمون‌های قابل ارائه در صفحه دامنه آزمون فهرست شده است.
سوالات متداول
- برای خط گاز کدام روش جوش مناسبتر است؟
- الکتروفیوژن روش مورد تأکید مشخصات گازرسانی است. بات فیوژن در آبرسانی رایجتر است، بهویژه در قطرهای بزرگ و مسیرهای مستقیم.
- چرا جوش پلی اتیلن گاهی با وجود ظاهر سالم خراب میشود؟
- رایجترین علت، باز کردن مهار پیش از پایان زمان خنککاری است. اتصال ظاهر درستی دارد ولی پیوند کامل نشده و مقاومت بلندمدتش کمتر است. آلودگی سطح و ناهممحوری دو علت بعدیاند.
- آیا تراشیدن سطح لوله پیش از الکتروفیوژن الزامی است؟
- بله. سطح بیرونی لوله یک لایه اکسید دارد که مانع پیوند میشود. تراشیدن این لایه بلافاصله پیش از جازدن اتصال، بخش جدانشدنی روش است.
- پارامترهای جوش را از کجا بگیرم؟
- از دستورالعمل جوش تأییدشده همان پروژه و مشخصات سازنده دستگاه — نه از یک مقاله عمومی. دما، فشار و زمان به قطر، ضخامت جداره و دمای محیط بستگی دارد.